Skip links

«آموزش» واژه‌ای پرچالش برای کودکان مبتلا به اوتیسم

واژۀ «اوتیسم» در زبان لاتین به معنای «در خود ماندگی» است و همانطور که از این نام برمی‌آید، افراد مبتلا به این اختلال درون خود می‌مانند و قدرت درک و شناخت دنیای بیرون را به صورت نرمال، تعریف شده و شناخته شدۀ متعارف ندارند. به عبارت دقیق‌تر باید گفت این کودکان مانند دیگر هم‌سن و سالان خود به‌طور غریزی و اتوماتیک با مشاهده و تقلید از والدینشان نمی‌توانند طریقۀ زیستن را یاد بگیرند، اما این به معنای آن نیست که آن‌ها هیچ چیز یاد نمی‌گیرند یا به علت این نابهنجاری ممکن است به دیگران آسیبی برسانند.

پذیرش و گشودگی جامعه و خانواده‌ها نسبت به این پدیدۀ جدید و کمتر شناخته شده در بهبود شرایط این کودکان اهمیت بسیار خواهد داشت. عدم پذیرش و شناخت ناصحیح و ناقص جامعه از این اختلال موجب می‌شود خانواده‌های کودکان مبتلا به اوتیسم علاوه بر مسائل و نیازهای ویژۀ کودک‌شان در این حوزه، با فشار مضاعف اجتماعی نیز رو به رو باشند که این موضوع می‌تواند موجب انزوای اجتماعی آنان و در نهایت کمتر شدن شانس بهبودی‌شان شود.

کودکان مبتلا به اوتیسم مانند باقی هم‌سن و سالانشان هنگام دوستی، دوست و هنگام خشم، خشمگین هستند. اما آن‌ها در ارتباطات اجتماعی خود معنای کلام را متفاوت درک می‌کنند و لمس و تماس بدنی برای آن‌ها تجربه‌ای متفاوت از دیگران است. بنابراین باید تلاش کنید به جای دوری و اجتناب در هنگام ارتباط با آن‌ها تنها کمی دقت کنید و با کمی احتیاط به آن‌ها نزدیک شوید.

آموزش‌های رسمی خارج از خانواده، چالشی جدی در زندگی کودکان مبتلا به اوتیسم است. تجربه و تحقیقات  مشخص کرده‌اند که در محیط‌های آموزشی کم‌ساختار و یا بی‌ساختار می‌توان راه‌های خلاقانۀ آموزش به این کودکان را پیدا کرد. در مدارس کودکان با نیازهای ویژه، گروهای آموزشی کوچک در کلینیک‌ها و یا به طور خاص‌تر آموزش‌های خصوصی در محیط خانه می‌توان با تشخیص سطح توانایی‌ها و نیازهای کودک اوتیستیک حدود رشدی او را تعیین کرد و در آن محدودۀ رشدی با استفاده از روش‌های کم‌ساختار و آموزش‌های پرتکرار و بی‌ساختار مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی او را تا حد زیادی افزایش داد. در حیطۀ علوم و دانش لازم است تا جایی که امکان دارد به سمت روش‌های عینی و ملموس حرکت کنیم. زمینه‌های آموزشی مانند کامپیوتر، ماشین‌های خیاطی و حتی ابزار موسیقی وسایلی هستند که می‌تواند آموزش این کودکان را معنادارتر و موثرتر کند.

خارج از نُرم بودن این کودکان هرگز به معنای بن‌بست بودن مسیر یادگیری آنان نیست. واقعیت این است که درصد قابل توجهی از کودکان مبتلا به اوتیسم به روش‌هایی که متناسب با توانایی‌هایشان است، پاسخ‌هایی مثبت و قابل توجه می‌دهند. محیط‌های ضامن امنیت روانی همراه با امکانات دست‌ورزی، مهارت‌های عملی و گشودگی مربی تاثیر بسزایی در تغییر احوالات و هموار شدن مسیر ارتباطی کودکان مبتلا به اوتیسم دارد. باید فضایی را فراهم کرد که کودک بتواند راه خودش را ابداع کند و با همراهی ما در آن مسیر قوی شود.

علاوه بر کودکان، والدین نیز نیاز به آموزش و حمایت دارند چرا که آن‌ها به وضوح ناتوانی فرزندشان را در مقایسه با کودکان دیگر می‌بینند، ناتوانی که اصلا انتظارش را نداشتند؛ بخصوص در مواجهه با بیقراری‌ها و تحریک‌پذیری‌های زیاد کودک‌شان دچار ناامیدی زیادی شده و صبوری خود را از دست می‌دهند. والدین کودکان مبتلا به اوتیسم باید بدانند که کودک آن‌ها نیز روش یادگیری و نوع خاص ارتباط خود را خواهد داشت و کافی است صبور باشند، رفتارهای او را به دقت مشاهده کنند، نیازها و انتظارات او را درک کنند و سطح انتظارات خود را با توانایی‌ها و حیطه رشدی او تنظیم کنند. والدینی که زیاد مقایسه می‌کنند، با داشتن فرزند مبتلا به اوتیسم به خود و فرزندشان آسیبی اساسی خواهند زد، چراکه هیچ چیز به اندازۀ همراهی، پذیرش و صبوری والدین برای بهبود این کودکان مهم نیست. به عبارت دیگر والدین باید برای آرامش کودک در جهت نیازهای ویژۀ کودک‌شان با سرعتی متناسب با او حرکت کنند، نه با معیارهای متعارف و عرفی. همچنین والدین به اصطلاح هلیکوپتری که نظارت و مداخلۀ عملیاتی و اجرایی زیادی نسبت به اعمال و رفتار فرزندشان دارند، از آزادی و پذیرش لازم برای خارج شدن از خط‌کشی‌ها و انضباط‌های عادی برخوردار نیستند. ابتلای کودک‌تان به اوتیسم را به عنوان یک نقص بزرگ نبینید، آرامش خود را حفظ کنید، گام به گام با  فرزندی که نیازهای ویژه دارد همراه شوید زیرا بی‌شک بهترین راه بهبود مهارت‌های ارتباطی واجتماعی و رشد یادگیری کودکان یافتن طریقۀ منحصربفرد و ویژۀ تعامل با آن‌هاست. والدینی که برخود مسلط‌تر هستند و دچار اضطراب و ناامیدی نمی‌شوند، والدینی که سلامت روان، آرامش و رضایت فرزندشان را مهم‌تر از موفقیت‌های اجتماعی می‌دانند، بهتر می‌توانند این مسیر خلاقانه را پیدا کنند و گام بزرگی در جهت درمان فرزند خود بردارند.

نوشتن کامنت